Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo khối ngành Việt Nam học

Hướng dẫn du lịch hiện nay đang được xem là ngành mũi nhọn, đặc biệt là ở các quốc gia đang phát triển như nước ta với nhiều lợi thế về tài nguyên thiên nhiên. Việt Nam là một quốc gia theo đánh giá có nhiều danh lam thắng cảnh mang đậm nét hoang sơ cổ kính có mặt ở khắp nơi, từ địa đầu Tổ quốc đến tận mũi Cà Mau, từ đất liền đến vùng hải đảo xa xôi. Đây là tiềm năng rất lớn cần được khai thác và phát triển trên cơ sở bảo vệ sinh thái, môi trường đồng thời thỏa mãn nhu cầu tham quan, du lịch, trao đổi văn hóa… của du khách trong và ngoài nước.

1. Mở đầu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế toàn cầu như hiện nay, nhu cầu hội nhập văn hóa thế giới không thể thiếu trong cuộc sống của mỗi con người. Việc tìm hiểu văn hóa, phong tục, tập quán của các dân tộc khác nhau sẽ giúp mọi người gần nhau hơn, dễ cảm thông và chia sẻ cùng nhau, giúp hạn chế các cuộc chiến tranh, gắn kết mọi người lại với nhau một cách thân thiện…

Ra đời trong những bối cảnh có nhiều thuận lợi, ngành Việt Nam học chuyên ngành Hướng dẫn du lịch ngày càng có nhiều tiềm năng phát triển, tương xứng với ngành học này ở các quốc gia khác. Qua đó, nhằm mục đích nâng cao nhận thức của con người Việt Nam về đất nước, quê hương mình, đồng thời quảng bá hình ảnh Việt Nam với bè bạn khắp năm châu. Chính vì thế, nên rất cần nguồn nhân lực chuyên ngành để phục vụ cho sự phát triển của du lịch nước nhà, trong xu thế hội nhập quốc tế hiện nay.

Tại trường Cao đẳng Bến Tre, tính đến năm học 2013-2014, nhà trường đã đào tạo được 5 khóa với tổng số 171 sinh viên. Đây là ngành được xem như non trẻ của nhà trường, vì vậy nên số lượng sinh viên theo học còn khá khiêm tốn, nên rất cần có những giải pháp thu hút và nâng cao chất lượng đào tạo.

2. Giải quyết vấn đề

2.1 Thực trạng đào tạo và việc làm

Từ năm học 2012- 2013 trở về trước, nhà trường đào tạo ngành Việt Nam học- chuyên ngành Văn hóa- Du lịch, vì vậy sinh viên sau khi tốt nghiệp, có thể làm việc ở cả 2 lĩnh vực: văn hóa và du lịch. Theo kết quả thống kê, tính đến đầu năm 2014 có khoảng 40% sinh viên ra trường làm việc trong các nhà hàng- khách sạn, du lịch, thương mại; khoảng 25% là CB-VC trong ngành văn hóa, 35% tiếp tục theo học lên đại học chuyên ngành Việt Nam học và làm việc ngoài chuyên ngành đã học như khu công nghiệp, công tác đoàn hoặc chưa tìm được việc làm phù hợp…

2.2 Chất lượng sinh viên

Đa số sinh viên theo học tại trường có địa chỉ thường trú trên địa bàn tỉnh, ngoài ra còn thu hút một số ( khoảng 6) sinh viên ngoài tỉnh theo học. Tỷ lệ nam/ nữ tương đối đều, không chênh lệch nhiều.

Điều kiện học tập, ăn ở, đi lại của sinh viên khá tốt. Nhà trường đã bố trí cho sinh viên trong khu nội trú và các khu ngoại trú cách trường không quá 1km, vì vậy nên quá trình học tập cũng khá thuận lợi. Một số ít sinh viên tham gia tìm việc làm thêm ngoài giờ trong các nhà hàng- khách sạn để bước đầu tập làm quen với công việc, chuẩn bị cho nghề nghiệp sau này.

Ngoài học tập chính khóa, sinh viên còn tham gia nghiên cứu khoa học và các mảng đề tài các em chọn nghiên cứu phù hợp với chuyên ngành như:

Du lịch sinh thái Châu Thành, Chợ Lách…; hoạt động của các làng nghề…
Hiện trạng và giải pháp bảo vệ sinh thái ở sân chim Vàm Hồ, giáo dục bảo vệ môi trường trong du lịch…
Dấu ấn lịch sử Cồn Phụng, văn hoá Hán Nôm…; tính giáo dục qua việc xây dựng các đền thờ liệt sỹ
Văn hóa ẩm thực từ dừa…

Bên cạnh đó sinh viên còn tích cực tham gia các hoạt động ngoại khóa do trường, khoa tổ chức như Hội thi Hướng dẫn viên tài năng, Chiến dịch Mùa Hè Xanh, Câu lạc bộ phương pháp học tập, thi cắm hoa, viết bài tìm hiểu di tích văn hóa- lịch sử Bến Tre…

Trong các chuyến đi thực tế bộ môn, sinh viên tích lũy nhiều kinh nghiệm thực tiễn đáng quý qua các buổi tham quan ở trường Dục Thanh, cảnh quan kỳ thú khi qua đèo Ngoạn Mục, đỉnh LangBiang, động Phong Nha, Dinh Bảo Đại, tìm hiểu phong tục tập quán, chế tác điêu khắc, đồ gốm, thổ cẩm, nét đẹp văn hóa của các dân tộc Chăm, Khmer, S’tiêng, K’Ho…là những trải nghiệm vô cùng quý báu đối với các em, nhất là với những sinh viên nghèo, vượt khó học hỏi, chưa từng qua khỏi địa phận tỉnh nhà…

2.3 Giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo

Mặc dù có những lợi thế như phân tích trên, song cũng còn tồn tại một số khó khăn như năng lực chuyên môn không đồng đều, khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh còn hạn chế, thao tác trên máy vi tính ít nhiều chưa đáp ứng nhu cầu…Do đó, để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cần thiết phải thực hiện các giải pháp sau:

- Đối với người học

Ra sức phấn đấu rèn luyện kĩ năng nghe, nói, đọc, viết tiếng Anh một cách thuần thục nhất là trong giao tiếp về hướng dẫn du lịch, để đáp ứng nhu cầu của du khách quốc tế khi đến địa phương…Cần có thao tác chuyên nghiệp trên máy vi tính để phục vụ chuyên ngành, đồng thời học tập thêm về lĩnh vực nhiếp ảnh, quay phim…

Nên định hướng nhất quán về các kĩ năng, thao tác nghề nghiệp để tạo nên tâm lí ổn định, có niềm tin về tương lai ở người học.

- Đối với người dạy

Giảng dạy cần tập trung ở những chuyên ngành sâu để đảm bảo chất lượng.

Cần phối hợp với các đơn vị trong việc giảng dạy đa ngành, đa lĩnh vực.

Tăng cường đội ngũ giảng viên chuyên nghiệp trong lĩnh vực hướng dẫn du lịch

- Đối với nhà trường

Nên tổ chức liên thông, liên kết giữa các trường Cao đẳng và Đại học trong khu vực, góp phần hoàn chỉnh nội dung đào tạo, nâng cao trình độ và khả năng phục vụ.

Tăng thời lượng thực tế, thực địa, thực tập ở những cơ quan, doanh nghiệp sẽ tuyển dụng sinh viên sau khi ra trường…

Mở rộng liên kết ngoài nước tạo điều kiện giúp người học trải nghiệm thực tế, nhằm có sự so sánh một cách hoàn hảo giữa Việt Nam và các nước. Muốn vậy, cần có sự hợp tác, giao lưu và tạo ra quĩ hoạt động riêng nhằm thực hiện ý tưởng này.

- Đối với các cấp lãnh đạo có liên quan

Tài trợ, đầu tư kinh phí hỗ trợ sinh viên học tập và thực tế. Đây cũng là nguyện vọng của toàn thể sinh viên trong ngành.

Giới thiệu và nhận sinh viên vào làm việc sau khi ra trường, có hướng đầu tư cao hơn, theo năng lực của sinh viên.

Thường xuyên tổ chức các buổi hội thảo toàn quốc hoặc khu vực, tạo điều kiện cho các đồng nghiệp trao đổi kinh nghiệm đào tạo lẫn nhau, giúp ngành học vươn cao, đúng tầm mong đợi và chương trình được xây dựng ngày càng hoàn thiện hơn.

- Về chương trình đào tạo

Cần xây dựng thống nhất chương trình đào tạo giữa các trường trong khu vực và cả nước như một chương trình khung nhằm định hướng đúng quĩ đạo cho chuyên ngành này.

3. Kết luận

Hiện nay, Việt Nam đang từng bước đổi mới, đã thực sự hội nhập với thế giới đa dạng và muôn màu muôn vẻ. Do đó, ngành Việt Nam học cần phải được sự quan tâm đúng mực của các cơ quan liên ngành: thương mại – du lịch, ban nghiên cứu các vấn đề xã hội, các cơ quan quốc tế… và thường xuyên nên có các buổi tư vấn việc làm của các cơ quan này trong sinh viên, giúp các em có thể an tâm về nhiệm sở trong tương lai. Từ đó, sẽ ổn định tâm lí, tránh dao động, toàn tâm toàn sức cho việc học tập.

Nên có sự liên kết với các trung tâm ngoại ngữ trong giảng dạy sinh viên và có sự giao tiếp với đa dạng người bản xứ để nâng cao năng lực phục vụ chuyên ngành. Muốn vậy đòi hỏi mỗi sinh viên khi ra trường cần phải thông thạo 1 ngoại ngữ để có thể quảng bá sâu rộng hình ảnh Việt Nam nói chung và Bến Tre- quê hương đồng Khởi- ra với bạn bè trên toàn thế giới. Qua đó, mới có thể đáp ứng được yêu cầu đặt ra là Việt Nam cần phải vươn lên trên con đường hội nhập, khẳng định lại vị trí, tầm vóc con người và sức bật của quốc gia.

Muốn thực hiện được ước vọng đó, đòi hỏi mỗi thành viên trong nhà trường chúng ta cần phải quyết tâm tìm kế sách đưa ngành Việt Nam học sánh vai với Hoa Kì học, Đất nước học của các nước tiên tiến trên toàn thế giới.

Tháng 2/2014